Styrktarsjóður Isavia og Landsbjargar styrkir 14 björgunarsveitir

Á þessu ári var alls 10 milljónum króna úthlutað til 14 verkefna hjá björgunarsveitum víðs vegar um landið. Styrkirnir renna meðal annars til kaupa á nýjum björgunar- og fyrstuhjálparbúnaði, endurnýjunar tækja og búnaðar fyrir viðbragð á sjó, sem og verkefna sem efla viðbragðsgetu og öryggi sjálfboðaliða.

Meðalstyrkur nam um 714 þúsund krónum og hæstu styrkirnir voru 1 milljón króna. Meðal verkefna sem hlutu styrk voru kaup á sæþotum fyrir Björgunarfélag Ísafjarðar til að efla viðbragð á sjó og lagfæringar á björgunarbáti Björgunarsveitarinnar Bjargar á Drangsnesi. Þá fengu nokkrar björgunarsveitir styrki til kaupa á hópslysabúnaði, fyrstuhjálparbúnaði og sérhæfðum búnaði sem nýtist við leit, björgun og sjúkraflutninga.

Úthlutunin endurspeglar fjölbreytt starf björgunarsveitanna um land allt og styður við mikilvæga uppbyggingu á búnaði sem nýtist bæði í daglegum verkefnum og við stærri neyðaratvik. Með styrkjunum skapast betri aðstæður til að sinna björgunarstörfum af öryggi og fagmennsku, til hagsbóta fyrir samfélagið allt.
Þrátt fyrir að fjöldi góðra verkefna hafi ekki fengið styrk að þessu sinni, undirstrikar niðurstaðan skýra þörf fyrir áframhaldandi uppbyggingu sjóðsins og mögulega aukið fjármagn til að mæta eftirspurn. Björgunarsveitirnar sem fengu styrki að þessu sinni segja fjárframlagið skipta sköpum í verkefnum þeirra.

Björgunarsveitin Súlur á Akureyri stefnir á að fjárfesta í mjúkbotna slöngubáti sem nýtist vel sem viðbragð í sjónum og ánni sem umlykja að miklu leiti flugbrautina á Akureyrarflugvelli. Báturinn mun því verða mikilvægt tæki í viðbragði ef upp koma atvik tengd flugvellinum. Báturinn er valinn sérstaklega með það í huga, þ.e.a.s. ekki of langur og með stuttan mótorhæl. Jafnframt muni báturinn gegna mikilvægu hlutverki í þjálfunarferli björgunarsveitarfólks á önnur meira krefjandi vatnatæki sveitarinnar, sem einnig gegni lykilhlutverki komi til útkalls á pollinum eða á ánni. Þá sé bátur af þessari stærð mjög þægilegur í flutningi og mun því geta veitt hratt viðbragð í sjó, ám og vötnum á nærliggjandi svæðum.

Hjálparsveit skáta í Garðabæ ætlar að nýta styrkinn til kaupa á mikilvægum búnaði til kennslu í fyrstu hjálp sem nýtist einnig við björgunarstörf. Þar má helst nefna ný hjartastuðtæki með myndrænum leiðbeiningum og raddskipun á þremur tungumálum. Einnig voru keypt kennslutæki sem búin eru þeim eiginleikum að vera með forhlöðnum þjálfunaratvikum fyrir hjartastopp og nýtast því vel til þjálfunar og kennslu. Það eykur færni fólks í hjálparsveitinni við notkun hjartastuðtækja.

Styrkurinn nýttist jafnframt til kaupa á dýnu sem er sérstaklega hönnuð til að styðja vel við líkama einstaklings þegar flytja þarf hann á börum. Dýnan mótast að líkamanum með lofttæmingu og er mun léttari en sú dýna sem hjálparsveitin hafði áður yfir að ráða og því meðfærilegri í starfi.

Að lokum var styrkurinn nýttur til kaupa á kennslubúnaði fyrir borðæfingar í stjórnun aðgerða, sem ætlað er að auka skilning á því hvernig flóknum aðgerðum, svo sem stórslysum, er stýrt innan almannavarnakerfisins og hvert hlutverk björgunarfólks er í slíku viðbragði. Búnaðurinn mun styðja við kennslu nýliða sem og endurmenntun og þjálfun starfandi félaga.

Viðbragð á sjó við Ísafjarðardjúp hefur styrkst til muna undanfarin ár en sjósókn þar er mikil. Styrkurinn gerið Björgunarfélagi Ísafjarðar það mögulegt að auka viðbragð á sjó enn frekar en um 80% af verkefnum félagsins tengist hafinu. Hraði skipti oft miklu máli þegar líf séu í hættu og með öflugum og hraðskreiðum björgum verði hægt að bregðast hratt við. Þegar félagið hafi sóttum um þá hafi verið íhugað hvað það væri sem vantaði í verkfærakistuna og í umræðu innan félagsins hafi sæþotur reglulega verið nefnd. Félagið telji að þau tæki geti nýst vel í leit og björgun á svæðinu og aukið viðbragð enn frekar og um leið öryggi þeirra sem um svæðið fara.

Björgunarsveitin Suðurnes býr yfir umfangsmiklum hópslysabúnaði sem hefur gegnt mikilvægu hlutverki í viðbragðsgetu sveitarinnar um árabil. Með alþjóðaflugvöllinn í bakgarðinum sinni sveitin meðal annars hlutverki aðhlynningarstjóra samkvæmt flugslysaáætlun Keflavíkurflugvallar og beri því ábyrgð á mikilvægum búnaði sem notaður sé við uppsetningu söfnunarsvæðis slasaðra í flugslysum og öðrum hópslysum. Fram til þessa hafi búnaðurinn verið geymdur í litlum færanlegum gámi sem hafi þjónað sínu hlutverki vel í gegnum árin. Með auknum búnaði og breyttum kröfum hafi hins vegar orðið ljóst að kominn væri tími á endurnýjun og bætta aðstöðu. Því hafi verið fjárfest í stórri yfirbyggðri kerru sem geymi í dag allan þann búnað sem nauðsynlegur sé til að setja upp söfnunarsvæði slasaðra með skjótum og öruggum hætti þegar á reyni. Kerran auki bæði yfirsýn, aðgengi og viðbragðsgetu sveitarinnar og sé mikilvægt skref í áframhaldandi uppbyggingu viðbragðs á Suðurnesjum.

Ingunn á Laugarvatni er lítil björgunareining með takmörkuð tækifæri fyrir stórum fjáröflunum. Félagsfólk segir styrkinn skipta máli því björgunarsveitin sjái um að sinna stóru svæði. Hægt verði að endurnýja og fjárfesta í nýjum búnaði sem bráðnauðsynlegur. Þá sérstaklega hægt að kaupa börur með hjólabúnaði og sérstökum ofkælingarbúnaði.

Í fyrravor undirrituðu Isavia ohf. og Slysavarnarfélagið Landsbjörg samning til næstu þriggja ára um úthlutun þrjátíu milljóna króna í öflugt starf Landsbjargar um land allt. Með þessu samkomulagi var Styrktarsjóður Isavia og Slysavarnarfélagsins Landsbjargar endurvakinn eftir að hafa legið í dvala síðan í heimsfaraldri. Sjóðurinn var upphaflega stofnaður árið 2012 með það að markmiði að efla hópslysaviðbúnað í nágrenni flugvalla og fjölfarinna ferðmannastaða á Íslandi.

Sótt var um úthlutun í gegnum Landsbjörg. Vinnuhópur styrktarsjóðsins fer yfir umsóknirnar. Þar er tryggð fagleg nálgun og sameiginlegt mat aðila sem koma að neyðarviðbúnaði. Þar er horft til nokkurra þátta.

·      Flugvallartenging verkefnisins 25% vægi 

·      Hversu þarft verkefnið er 20% 

·      Áhrif í viðbragði 20% 

·      Notagildi utan alfaraleiðar 15% 

·      Hefur verkefnið áhrif á úrlausn mála viðbúnaðarkeðjunnar 10% 

·      Persónulegt mat matsaðila 10% 

Árið 2025 bárust 26 umsóknir. Heildarupphæð sem sótt var upp nam 114 milljónum króna. Fjármagn í sjóðnum var 10 milljónir króna fyrir þessa úthlutun.

Í ljósi mikils munar á heildarumfangi umsókna og tiltæku fjármagni var ákveðið að beita blandaðri nálgun við úthlutun. Styrkir voru almennt ekki veittir umfram um 15% af heildarfjármagni sjóðsins til einstakra verkefna og leitast var við að dreifa fjármagni á fleiri verkefni fremur en að fjármagna fá verkefni að fullu.